نارنجک چگونه کار میکند؟
نارنجکها در دستههای ارتش بیش از 100 سال است که نقش بازی میکنند. چینیها برای اولینبار باروت را اختراع کردند و در قرن 16 میلادی ، اروپاییها با اضافه کردن برخی مواد ، باروتهای جنگی ساختند. نمونههای ابتدایی نارنجک عبارت بود از یک ظرف فلزی (پوکه) که داخل آن باروت میریختند و سپس سربازی فتیله باروت را روشن و بیدرنگ بسوی دشمن، پرتاب میکرد. باروت منفجر میشد و تکههای فلز به دشمن آسیب میرساند. این طرح ساده ولی بینهایت خطرناک بود.
در جنگ جهانی اول، نارنجکهای پیشرفتهای ساخته شد که سربازان آن را از داخل گودال به سوی توپچیهای دشمن پرتاب میکردند و ماشین جنگی آنها را از کار میانداختند. از آن زمان، نارنجک بعنوان یکی از سلاح های اصلی در ارتش مدرن معرفی شد. در این بخش ما نگاهی به دورن نارنجکها و نحوه عملکرد آنها خواهیم انداخت.
اساس کار نارنجک :
نارنجکها بمبهای کوچکی هستند که برای خسارت زدن به اهداف نزدیک ساخته شدهاند. اساس کار نارنجک بسیار ساده است. مواد محترقه در یک محفظه فلزی منفجر میشوند. گاز حاصل از احتراق، فشار عظیمی به محفظه فلزی وارد میسازد و آن را متلاشی میکند. یک نارنجک از دو بخش عمده تشکیل شده : یک ماده قابل احتراق و یک سیستم احتراق. نارنجکهای مختلفی وجود دارند: یکسری منفجر میشوند ، یکسری ایجاد اشتعال و یکسری دود تولید میکنند.
امنیت استفاده از این نارنجکها بسیار مهم است. یکی از این موارد ، لزوم تاخیر زمان در انفجار آنهاست. نارنجکهای تاخیر زمانی، نقش مهمی در جنگهای جهانی ، جنگ ویتنام و بسیاری از جنگهای دیگر داشتند. هدف تمام این نارنجکها این بود که دشمن را بکشد یا مجروح سازد. این نارنجکها با یک مکانیزم تاخیر شیمیایی ساده ، طراحی شده بودند. شکل زیر طرحی از نارنجک بکار رفته در جنگ جهانی را نمایش میدهد.
پوشش فلزی نارنجک از تکههای بهمچسبیده چدن تشکیل شده و یک سیستم انفجار شیمیایی ، مخزنی از مواد منفجره را احاطه کرده است. سیستم آتشزنی یک ضربهزن فنری شکل است که به گیره ایمنی متصل است.
هنگامی که سرباز ، گیره ایمنی را خارج میکند و نارنجک را پرتاب میکند مراحل زیر اتفاق می افتد:
1- ضربهزن فنری محکم به پایین سقوط می کند و با برخورد به کلاهک ، جرقه کوچکی ایجاد میکند تا چاشنی تاخیر را روشن سازد
2- چاشنی ، آتش میگیرد و حدود 4 ثانیه طول میکشد تا کل چاشنی تاخیر بسوزد.
3- در انتهای این چاشنی یک محفظه حاوی مواد منفجره اصلی قرار دارد که با رسیدن شعله چاشنی منفجر می شود .
4- قطعات فلزی پوشش بیرونی نارنجک ، از هم متلاشی شده و بصورت ترکش هایی به شدت به اطراف پرتاب میشود.
زمان تاخیر نارنجکها بسیار مهم است. اگر زمان تاخیر خیلی کم باشد ، ممکن است به پرتابکننده آسیب برساند و اگر خیلی طولانی باشد ، دشمن فرصت خواهد یافت تا آن را برداشته و به طرف نیروهای خودی پرتاب کند.
برای حل این مشکل، نارنجکهای جدیدی طراحی شدهاند که به محض برخورد به هدف ، منفجر میشوند و دشمن فرصت فرار را از دست می دهد .
هنگامی که این نارنجک توسط اسلحه نارنجکانداز پرتاب میشود ، بخاطر وجود بالهایی در طرفین ، نارنجک در حال پرواز به سرعت دور خود می چرخد ، در این حال فنرهای سنگین توسط نیروی گریز از مرکز بطرف بالا حرکت میکنند و محفظه مواد محترقه به نزدیکی کلاهک جرقه حرکت میکند. پس از برخورد نارنجک به هدف، کلاهک آتشزنه به محفظه برخورد میکند و جرقه تولید میشود. با آتش گرفتن مواد محترقه ، مواد منفجره اصلی هم آتش میگیرد و نارنجک منفجر می شود.
امروزه نارنجکهای دقیقی با سیستمهای تاخیر زمانی پیشرفته (ساعت دیجیتالی) ساخته شدهاند تا زمان انفجار آنها توسط سرباز تعیین شود. نارنجکهای امروزی علاوه بر دقت ، قدرت تخریب زیادی هم دارند که می توانند موانع سخت مثل سنگر را هم نابود کنند و دشمن را به آن دنیا بفرستند !
Behnam Zadeh : www.best of persia.150m.com